30 cze 2019

Lata 60 XX wieku w Warszawie...

Rondo ONZ otwarto uroczyście 5 października 1965, acz wówczas nie miało jeszcze nazwy i przez lata było bezimienne. Fotografię nieznanego autora zamieściła „Stolica” nr 42/65. Zdjęcie wykonano z jednej z kamienic przy Ciepłej, ja swoje musiałem wykonać z poziomu gruntu. Ponieważ krajobraz się mocno zmienił i ledwo widać nawet Pałac Kultury, pozwoliłem sobie zaznaczyć czerwoną strzałką widoczny punkt wspólny – przychodnię na rogu Mariańskiej i Świętokrzyskiej.


Zdjęcie z 1962 roku było tak długaśne, że musiałem je skleić z dwóch. Nieodżałowany Zbyszko Siemaszko uwiecznił („Stolica” 12/62) powstające właśnie w okolicach Jana Pawła – wówczas Juliana Marchlewskiego - i Anielewicza bloki mieszkalne. Dziś trudno sfotografować to samo miejsce ze względu na spore zadrzewienie. Po prawej stronie kadru widzimy teren Pawiaka.

Na koniec rok 1969 i pętla tramwajowa Pelcowizna. W „Stolicy” 18/69 ukazało się ciekawe zdjęcie J. K. Maciejewskiego, ukazujące drewniane relikty Bródna właśnie przy dawnej Szosie Modlińskiej – dziś w tym miejscu biegnie ulica Wysockiego. Niestety, do dnia dzisiejszego obiekty z fotografii się nie zachowały. Odnowiona została za to sama pętla, postawiono słup z historycznym rozkładem jazdy a w jezdni wyeksponowano fragment torowiska.

28 cze 2019

Robi się Świętokrzyska, robi się Kubusia Puchatka... 1953-2019

Oglądamy odbudowę stolicy, która w pewnych miejscach była budową od nowa. Rejon Świętokrzyskiej przy Nowym Świecie bardzo się zmienił. Na fotografii Janusza Smogorzewskiego („Stolica” 13/53) powstaje właśnie ulica Kubusia Puchatka, jedna z bardziej sympatycznych, jeśli chodzi o nazwę.

Na fotografii Janusza Smogorzewskiego ze „Stolicy” (nr 13/53) widzimy odbudowę ulicy Świętokrzyskiej. To, co było przed wojną, ustąpiło miejsca nowoczesnym wówczas gmachom. Jedynym łącznikiem ze starymi czasami jest widoczny w tle budynek „Prudentialu”, obecnie hotel „Warszawa”.

26 cze 2019

Lata 70-te w Warszawie

„Stolica” w 1973 roku radośnie informowała: „Na Trasie Łazienkowskiej oddano do użytku pierwsze podziemne przejście przy placu Na Rozdrożu, prowadzące bezpiecznie pod Al. Ujazdowskimi – tym ulubionym szlakiem spacerowym warszawiaków” (nr 3/73, fot. K. Jarochowski). Owo przejście podziemne przez lata sprawdzało się również jako pasaż handlowy – były tam sklepiki, mała gastronomia a nawet toaleta publiczna. Z latami stawało się jednak coraz bardziej obskurne a gdy niedawno wytyczono przejście naziemne na wysokości parku Ujazdowskiego, do podziemia nie chciał schodzić już prawie nikt. Stan obecny jest mocno opłakany, co widać na załączonym obrazku.



Rok 1972 i 2019. Rondo de Gaulle’a powstało wprawdzie w 1961 roku, ale aż do 1990 pozostawało bezimienne. Wówczas otrzymało imię francuskiego prezydenta. Od 2005 przy rondzie stoi także pomnik Charlesa de Gaulle’a, będący kopią paryskiej rzeźby z Pól Elizejskich. Fotografia Lubomira Winnika („Stolica” 49/72) została wykonana mniej więcej z miejsca, gdzie dziś stoi ów pomnik, czyli spod byłego gmachu KC PZPR.


Na koniec dzisiejszego zestawu ten sam autor i ten sam okres oraz to samo źródło, co powyżej: ulica Czackiego.

24 cze 2019

I jeszcze Warszawa w obiektywie Edmunda Kupieckiego 1955 - 2019

Szpital przy Litewskiej rozbudowywał się latami. Przed wojną powstał gmach przy Litewskiej 16, potem, w latach 40/50 XX w., dobudowano kolejne przy Litewskiej 14 i od Marszałkowskiej. Był to znany szpital dziecięcy, prowadzony przez Warszawski Uniwersytet Medyczny. Kilka lat temu placówkę przeniesiono do nowoczesnego budynku na Ochotę a uczelnia próbowała bezskutecznie sprzedać siedzibę śródmiejską. Ostatecznie ze sprzedaży zrezygnowała (z powodu braku chętnych) i od 2019 roku ma się tam przenieść oddział okulistyczny z ulicy Sierakowskiego. Na zdjęciu E. Kupieckiego z 1955 roku („Stolica” nr 8/55) widzimy placówkę z jeszcze nieotynkowanym, świeżo dobudowanym gmachem przy Marszałkowskiej (po lewej stronie kadru).

U zbiegu ulic Sienkiewicza i Zgody stanął sobie na początku XX wieku gmach, przypominający zamczysko. Mieściła się w nim m.in. firmowa księgarnia wydawnictwa Gebethner & Wolf. Budynek został zniszczony podczas Powstania Warszawskiego. Fotografia E. Kupieckiego dla „Stolicy” (nr 8/55) ukazuje wyrwę, jaka powstała przy przedłużonym po wojnie banku „Pod Orłami”. Ostatecznie w tym miejscu stanął blok mieszkalny, w parterze którego przez cały PRL i trochę po mieściła się księgarnia „Nike” – można było się w niej zaopatrzyć m.in. w podręczniki szkolne. Obecnie mieści się tam sklep z obuwiem sportowym.

A na koniec obejrzymy sobie foto kamienicy Raczyńskich (tzw. heurichowskiej) przy placu Małachowskiego. Fotografia tego samego autora i z tego samego źródła, co pozostałe.

22 cze 2019

Warszawa 1939/2019: Szpitalna, Zgoda, Chmielna...

Zdjęcie nieznanego autora („Stolica” 36/59) wykonane zostało z wylotu Chmielnej na Nowy Świat. Jak wiadomo, po wojnie kamienice na Nowym Świecie odbudowano w bardzo uproszczonym stylu, nadając im jednolitą wysokość i bardzo podobne dekoracje. Przykładem niech będzie kamienica pod numerem 28, którą widać w tle po parzystej stronie Nowego Światu. Zniszczona podczas wojny, została odbudowana w zasadzie jako już zupełnie inny budynek. Przed wojną wysoka, wielkomiejska i bogato zdobiona, a po wojnie – no cóż.


Narożnik Chmielnej i Nowego Światu w ciągu ostatniego stulecia przeszedł kilka przeobrażeń. Stała tam od XIX wieku kamienica projektu Antonio Corazziego, którą rozebrano, by w latach 1913-14 wybudować zupełnie inny, wyższy budynek, zwany – od inwestora – kamienicą Malinowskiego. Właściciel budynku miał nakazane, by w jego parterze pozostawić prześwit z przejściem dla pieszych, ale zignorował ów nakaz i zabudował parter, otwierając w nim aptekę. Malinowski miał nie tylko aptekę, ale całą „Wytwórnię wyrobów leczniczych i kosmetycznych”, założoną wraz z małżonką Wandą. Laboratorium także mieściło się w kamienicy przy Nowym Świecie. Malinowski ostatecznie sprzedał aptekę wraz z kamienicą w latach 30 XX wieku. 25 września 1939 w budynek trafiła bomba, niszcząc go doszczętnie. Widać to na zdjęciu, które zamieściła „Stolica” nr 36/59 (nie podano autora). W 1948 miejsce wysokiej kamienicy Malinowskiego zajął niski (proj. Bohdan Lachert i Julian Puterman Sadłowski) budynek, zwany przez warszawiaków „Domem pod biustonoszami” ze względu na charakterystyczne obłości na wysokości pierwszego piętra.

Kamienica u zbiegu ulic Szpitalnej i Zgody została zbudowana w II połowie XIX wieku i stała sobie spokojnie aż do 1939 roku, kiedy to została zniszczona. Po wojnie na jej miejscu ustawiono blok mieszkalny z restauracją „Szwajcarska” na parterze – obecnie mieści się tam „Sphinx”. Fotografię z 1939 roku zamieściła „Stolica” nr 36/59 (autora nie podano).

20 cze 2019

Praga Północ lat 60 i 70 XX w.

Na wejście smoka Praga Północ a konkretnie Golędzinów w 1969 roku. Biurowiec Pimot (Państowego Instytutu Motoryzacji) nieco zmienił się od czasu, gdy Janusz Smogorzewski uwiecznił go na potrzeby „Stolicy” (nr 18/69). Wówczas budynek nazywał się Polmo a część ulicy Jagiellońskiej, przy której stoi, przemianowano na Aleję Stalingradzką. Nie mogłem stanąć dokładnie tak samo, jak autor oryginału, ale starałem się mniej więcej.


Komora Wodna przy ul. Kłopotowskiego powstała po to, by pobierać w niej opłaty za korzystanie z mostu łyżwowego, który wówczas łączył to miejsce z ulicą Bednarską. Komora powstała wg projektu Antonia Corazziego (odpowiedzialnego m.in. za Teatr Wielki i pałace przy pl. Bankowym). Gdy wybudowano most Kierbedzia, straciła na znaczeniu i przekształcono ją w budynek mieszkalny. W II połowie XIX wieku rozebrano także zachodnie skrzydło budowli (przywrócono je dopiero po renowacji sto lat później). Po wojnie były nawet zamiary rozebrania jej, ale na szczęście do tego nie doszło, choć stan pozostawiał wiele do życzenia, co widzimy na fotografii z 1965 roku („Stolica” 42/65, autor nie podany), jeszcze sprzed renowacji. Obecnie w komorze mieści się Urząd Stanu Cywilnego.

Kamienica Izraela Galberga powstała w 1912 roku i do dziś mieści się pod adresem Kłopotowskiego 38 (dawniej: Szeroka), acz ma aż trzy fasady, więc można podziwiać ją z różnych stron, tj także od Targowej i Okrzei. Secesyjny budynek jest chętnie fotografowany, również od wewnątrz, ze względu na ciekawe klatki schodowe. Dla „Stolicy” (nr 18/77) kamienicę sfotografował w 1977 roku Janusz Pokorski.

18 cze 2019

Warszawa lat 70. XX wieku

Rok 1972 i rok 2019. Węgierski Instytut Kultury mieścił się kiedyś w pawilonie na rogu Marszałkowskiej i Wspólnej. Obok znajdowały się także delikatesy „Tokaj”, całkiem nieźle zaopatrzone. Zdjęcie Lubomira Winnika opublikowała „Stolica” nr 49/72.


Te same lata. Most Łazienkowski powstawał w latach 1971-74 jako część jasnej, długiej, prostej Trasy Łazienkowskiej. W latach 80-tych nosił imię generała Zygmunta Berlinga, o czym przypomina stojący między ślimakami pomnik generała, co jakiś czas oblewany czerwoną farbą. Sam proces budowy uwiecznił L. Winnik dla „Stolicy” (45/72), stojąc na Cyplu Czerniakowskim. Most wykonany był na tyle fachowo, że co kilka lat trzeba go było regularnie remontować. Zdarzał mu się też drobny zapłon. Od 2017 na moście znajdują się – po obu stronach – kładki dla pieszych i rowerów.

Na koniec zestaw 1973-2019. Być może młodzież nie kojarzy, że kiedyś na Krakowskim Przedmieściu było przejście podziemne. Przez całe lata (dokładnie: od 1973) łączyło bramę Uniwersytetu Warszawskiego z leżącą naprzeciwko ASP. Zostało zasypane w 2006 roku, przy okazji przymiarek do remontu Krakowskiego Przedmieścia. Początkowo idea likwidacji przejścia spotkała się z duża krytyką. A dziś? Cóż, nikomu nie jest potrzebne i mało kto o nim jeszcze pamięta. Fotografia bez podanego autora pochodzi ze „Stolicy” 19/73.

16 cze 2019

Lata 60-te w Warszawie...

Zaczniemy od Alei Na Skarpie a konkretnie od wizyty pod Muzeum Ziemi - zdjęcie ze "Stolicy" 46/65 jest autorstwa Henryka Jurko.

Gmach Główny Politechniki Warszawskiej powstał wg projektu Stefana Szyllera (autora także m.in. gmachu Zachęty i bramy UW) i został oddany do użytku w 1901 roku. Budynek z niewielkimi okaleczeniami przetrwał wojnę i cieszy oczy do dziś, choć przy kolejnych remontach jego elewacja zmienia kolory w niewytłumaczalny czasem sposób. Fotografia Jacka Sielskiego ze „Stolicy” 46/65 ukazuje sytuację z czasów, gdy po placu Politechniki (wówczas: Jedności Robotniczej) jeździło się dużo i można było podjechać pod sam gmach. Dziś uniemożliwia to betonowa zatoczka, zwana „szczęką rektora”, która w zamierzeniu służyć miała chyba studentom, ale najchętniej używają jej jako noclegowni oraz toalety okoliczni menele. Cóż, ktoś chciał dobrze.

PS Ustawiłem się ciut inaczej, żeby drzewo nie zasłoniło mi całego budynku (mimo że bez liści, to jednak trochę przeszkadza).

Dwie poprzednie fotki to był rok 1965 a teraz foto sprzed 1963.
W 1927 roku ruszył pierwszy pociąg EKD, czyli Elektrycznych Kolei Dojazdowych. Spółkę przejęła po wojnie WKD (Warszawska Kolej Dojazdowa) i rozbudowa, przebudowa oraz modernizacja linii trwała praktycznie do 1989 roku. Na zdjęciu ze „Stolicy” 7/73 widzimy pociąg na ulicy Nowogrodzkiej (tam przed wojną mieściła się stacja kolejki). W 1963 zlikwidowano miejski odcinek, wpuszczając kolejkę w tunel średnicowy, stąd datowanie fotografii „przed 1963”. Jeżeli ktoś ma pomysł na dokładniejsze opisanie momentu powstania zdjęcia, zapraszam do komentarzy.

14 cze 2019

Warszawa 1955-2019

Hotel Europejski został zaprojektowany przez Henryka Marconiego i wybudowany w II połowie XIX wieku. Od tamtej pory został zniszczony, odbudowany, wydrążony, nadbudowany i uruchomiony na nowo pod nazwą, uwzględniającą najnowszego właściciela. Szczególne kontrowersje wzbudziła nadbudówka, przypominająca nieco panel słoneczny. Fotografia, którą dla „Stolicy” (nr 8/55) wykonał Zbyszko Siemaszko, pokazuje hotel w trakcie jednego z powojennych remontów.



A teraz plac Powstańców Warszawy w kadrze Edmunda Kupieckiego (to samo źródło):


Budynek Sądów na Lesznie (Grodzkiego i Okręgowego) zaprojektował słynny architekt Bohdan Pniewski a budowa trwała w latach 1935-39. Gmach nie został zniszczony podczas wojny, natomiast ulica Leszno stała się w tym miejscu aleją gen. Świerczewskiego a następnie Solidarności. Fotografia Janusza Smogorzewskiego, opublikowana w „Stolicy” nr 8/55, pokazuje Sądy w zimowej scenerii, z placem budowy, przygotowanym pod nowe bloki.