26 cze 2019

Lata 70-te w Warszawie

„Stolica” w 1973 roku radośnie informowała: „Na Trasie Łazienkowskiej oddano do użytku pierwsze podziemne przejście przy placu Na Rozdrożu, prowadzące bezpiecznie pod Al. Ujazdowskimi – tym ulubionym szlakiem spacerowym warszawiaków” (nr 3/73, fot. K. Jarochowski). Owo przejście podziemne przez lata sprawdzało się również jako pasaż handlowy – były tam sklepiki, mała gastronomia a nawet toaleta publiczna. Z latami stawało się jednak coraz bardziej obskurne a gdy niedawno wytyczono przejście naziemne na wysokości parku Ujazdowskiego, do podziemia nie chciał schodzić już prawie nikt. Stan obecny jest mocno opłakany, co widać na załączonym obrazku.



Rok 1972 i 2019. Rondo de Gaulle’a powstało wprawdzie w 1961 roku, ale aż do 1990 pozostawało bezimienne. Wówczas otrzymało imię francuskiego prezydenta. Od 2005 przy rondzie stoi także pomnik Charlesa de Gaulle’a, będący kopią paryskiej rzeźby z Pól Elizejskich. Fotografia Lubomira Winnika („Stolica” 49/72) została wykonana mniej więcej z miejsca, gdzie dziś stoi ów pomnik, czyli spod byłego gmachu KC PZPR.


Na koniec dzisiejszego zestawu ten sam autor i ten sam okres oraz to samo źródło, co powyżej: ulica Czackiego.

24 cze 2019

I jeszcze Warszawa w obiektywie Edmunda Kupieckiego 1955 - 2019

Szpital przy Litewskiej rozbudowywał się latami. Przed wojną powstał gmach przy Litewskiej 16, potem, w latach 40/50 XX w., dobudowano kolejne przy Litewskiej 14 i od Marszałkowskiej. Był to znany szpital dziecięcy, prowadzony przez Warszawski Uniwersytet Medyczny. Kilka lat temu placówkę przeniesiono do nowoczesnego budynku na Ochotę a uczelnia próbowała bezskutecznie sprzedać siedzibę śródmiejską. Ostatecznie ze sprzedaży zrezygnowała (z powodu braku chętnych) i od 2019 roku ma się tam przenieść oddział okulistyczny z ulicy Sierakowskiego. Na zdjęciu E. Kupieckiego z 1955 roku („Stolica” nr 8/55) widzimy placówkę z jeszcze nieotynkowanym, świeżo dobudowanym gmachem przy Marszałkowskiej (po lewej stronie kadru).

U zbiegu ulic Sienkiewicza i Zgody stanął sobie na początku XX wieku gmach, przypominający zamczysko. Mieściła się w nim m.in. firmowa księgarnia wydawnictwa Gebethner & Wolf. Budynek został zniszczony podczas Powstania Warszawskiego. Fotografia E. Kupieckiego dla „Stolicy” (nr 8/55) ukazuje wyrwę, jaka powstała przy przedłużonym po wojnie banku „Pod Orłami”. Ostatecznie w tym miejscu stanął blok mieszkalny, w parterze którego przez cały PRL i trochę po mieściła się księgarnia „Nike” – można było się w niej zaopatrzyć m.in. w podręczniki szkolne. Obecnie mieści się tam sklep z obuwiem sportowym.

A na koniec obejrzymy sobie foto kamienicy Raczyńskich (tzw. heurichowskiej) przy placu Małachowskiego. Fotografia tego samego autora i z tego samego źródła, co pozostałe.

22 cze 2019

Warszawa 1939/2019: Szpitalna, Zgoda, Chmielna...

Zdjęcie nieznanego autora („Stolica” 36/59) wykonane zostało z wylotu Chmielnej na Nowy Świat. Jak wiadomo, po wojnie kamienice na Nowym Świecie odbudowano w bardzo uproszczonym stylu, nadając im jednolitą wysokość i bardzo podobne dekoracje. Przykładem niech będzie kamienica pod numerem 28, którą widać w tle po parzystej stronie Nowego Światu. Zniszczona podczas wojny, została odbudowana w zasadzie jako już zupełnie inny budynek. Przed wojną wysoka, wielkomiejska i bogato zdobiona, a po wojnie – no cóż.


Narożnik Chmielnej i Nowego Światu w ciągu ostatniego stulecia przeszedł kilka przeobrażeń. Stała tam od XIX wieku kamienica projektu Antonio Corazziego, którą rozebrano, by w latach 1913-14 wybudować zupełnie inny, wyższy budynek, zwany – od inwestora – kamienicą Malinowskiego. Właściciel budynku miał nakazane, by w jego parterze pozostawić prześwit z przejściem dla pieszych, ale zignorował ów nakaz i zabudował parter, otwierając w nim aptekę. Malinowski miał nie tylko aptekę, ale całą „Wytwórnię wyrobów leczniczych i kosmetycznych”, założoną wraz z małżonką Wandą. Laboratorium także mieściło się w kamienicy przy Nowym Świecie. Malinowski ostatecznie sprzedał aptekę wraz z kamienicą w latach 30 XX wieku. 25 września 1939 w budynek trafiła bomba, niszcząc go doszczętnie. Widać to na zdjęciu, które zamieściła „Stolica” nr 36/59 (nie podano autora). W 1948 miejsce wysokiej kamienicy Malinowskiego zajął niski (proj. Bohdan Lachert i Julian Puterman Sadłowski) budynek, zwany przez warszawiaków „Domem pod biustonoszami” ze względu na charakterystyczne obłości na wysokości pierwszego piętra.

Kamienica u zbiegu ulic Szpitalnej i Zgody została zbudowana w II połowie XIX wieku i stała sobie spokojnie aż do 1939 roku, kiedy to została zniszczona. Po wojnie na jej miejscu ustawiono blok mieszkalny z restauracją „Szwajcarska” na parterze – obecnie mieści się tam „Sphinx”. Fotografię z 1939 roku zamieściła „Stolica” nr 36/59 (autora nie podano).

20 cze 2019

Praga Północ lat 60 i 70 XX w.

Na wejście smoka Praga Północ a konkretnie Golędzinów w 1969 roku. Biurowiec Pimot (Państowego Instytutu Motoryzacji) nieco zmienił się od czasu, gdy Janusz Smogorzewski uwiecznił go na potrzeby „Stolicy” (nr 18/69). Wówczas budynek nazywał się Polmo a część ulicy Jagiellońskiej, przy której stoi, przemianowano na Aleję Stalingradzką. Nie mogłem stanąć dokładnie tak samo, jak autor oryginału, ale starałem się mniej więcej.


Komora Wodna przy ul. Kłopotowskiego powstała po to, by pobierać w niej opłaty za korzystanie z mostu łyżwowego, który wówczas łączył to miejsce z ulicą Bednarską. Komora powstała wg projektu Antonia Corazziego (odpowiedzialnego m.in. za Teatr Wielki i pałace przy pl. Bankowym). Gdy wybudowano most Kierbedzia, straciła na znaczeniu i przekształcono ją w budynek mieszkalny. W II połowie XIX wieku rozebrano także zachodnie skrzydło budowli (przywrócono je dopiero po renowacji sto lat później). Po wojnie były nawet zamiary rozebrania jej, ale na szczęście do tego nie doszło, choć stan pozostawiał wiele do życzenia, co widzimy na fotografii z 1965 roku („Stolica” 42/65, autor nie podany), jeszcze sprzed renowacji. Obecnie w komorze mieści się Urząd Stanu Cywilnego.

Kamienica Izraela Galberga powstała w 1912 roku i do dziś mieści się pod adresem Kłopotowskiego 38 (dawniej: Szeroka), acz ma aż trzy fasady, więc można podziwiać ją z różnych stron, tj także od Targowej i Okrzei. Secesyjny budynek jest chętnie fotografowany, również od wewnątrz, ze względu na ciekawe klatki schodowe. Dla „Stolicy” (nr 18/77) kamienicę sfotografował w 1977 roku Janusz Pokorski.