28 gru 2016

Dziennik getta warszawskiego - Świętokrzyska i plac Muranowski

O tym, jak ogromny był teren warszawskiego getta, przekonują nas rozstrzelone po mieście tabliczki oraz instalacje, pokazujące gdzie stał mur i gdzie były wejścia na teren getta. Nie wystarczy  powiedzieć, że było duże - skoro mur był i na Złotej oraz Żelaznej a także np. na Nowym Mieście... zresztą, przed wojną ludność żydowska stanowiła dość znaczny procent ilości mieszkańców Warszawy. Potem wiadomo jak było, a w 1968 władza ludowa postarała się o ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej.

Wracam znów do pamiętników Adama Czerniakowa, które zawierają - poza, rzecz jasna, dziennikiem autora - parę zdjęć, dorzuconych przez wydawcę.
Plac Muranowski przed wojną wyglądał zupełnie inaczej. Po niej stracił cała zabudowę i przestał być placem. 

A to już czasy okupacji i mur getta na wylocie Świętokrzyskiej na Marszałkowską. Po prawej za murem widoczny gmach PKO, którego zrujnowany szkielet stał do końca lat 60-tych XX w.


To samo miejsce, sfotografowane z przeciwnej strony.

Zdjęcia pochodzą z książki "Adama Czerniakowa dziennik getta warszawskiego", za której udostępnienie bardzo dziękuję Grzegorzowi-chefowi. Współczesne fotografie to rok 2016.

24 gru 2016

Dziennik getta warszawskiego- Synagoga i plac Żelaznej Bramy

Przy okazji listopadowej akcji GTWB (a propos - zgłaszamy tematy) wykorzystałem parę zdjęć z książki, będącej interesującą i poruszającą relacją z getta warszawskiego. Spisane przez Adama Czerniakowa dzienniki opublikowano dopiero cztery dekady po jego śmierci. Dziś na początek dwa ujęcia, przedstawiające synagogę na Tłomackiem:

Zdjęcie z okresu międzywojennego wykonano z wysokiego budynku (już nieistniejącego), który stał w miejscu pawilonu z paszą gastronomiczną. Widoczna po lewej stronie budowla (ob. siedziba Żydowskiego Instytutu Historycznego) zachowała się i można obejrzeć w niej różne wystawy. 


Jeszcze jedno ujęcie synagogi pod innym kątem...

I mamy już plac Żelaznej Bramy z pałacem Lubomirskich (w 1970 obróconym fasadą do Marszałkowskiej) i nieistniejącą zabudową oraz stojącym tam murem getta, o czym obecnie informuje stosowna tabliczka. 

Zdjęcia pochodzą z książki "Adama Czerniakowa dziennik getta warszawskiego", za której udostępnienie bardzo dziękuję Grzegorzowi-chefowi. Współczesne zdjęcia to rok 2016.

22 gru 2016

Śródmieście Warszawy 1979-2016

Proponuję dziś cofnąć się o niemal cztery dekady i popatrzeć, jak wyglądało stołeczne Śródmieście, szeroko pojęte, pod koniec lat siedemdziesiątych. Co wygląda lepiej w 2016?


Kawiarnia Rozdroże, zastawiona samochodami. 

Estakada przy Chałubińskiego/Jana Pawła z mnogością wieżowców w tle. 

Ta sama estakada widziana od Chmielnej.

I na koniec nieistniejący już pawilon Orbisu na rogu Królewskiej i Marszałkowskiej.

Ilustracje pochodzą z książki "Nowa architektura polska. Diariusz lat 1971-1975" (vide: źródła).

20 gru 2016

GTWB CX - Przepadło...Śródmieście Warszawy w XIX wieku

Mało odkrywczy tytuł, ale co odkrywczego można tu wymyślić? Parę stareńkich zdjęć i ich załamujące odpowiedniki z 2016, ot co... chociaż nie będę marudził, akurat tu co nieco się zachowało.


Dodam, że może nie tyle, co w ogóle wszystko przepadło - akurat część obiektów jest zachowana -  ale zaprzepaszczone zostały pewne rozwiązania, co dotyczy szczególnie warszawskich placów.


Plac Bankowy w kierunku Rymarskiej. Odbudowano zachodnią pierzeję placu po zniszczeniach wojennych, natomiast nie zachowano jego trójkatnego układu. Niestety, zamiast placu mamy kilkupasmową trasę szybkiego ruchu. 




Hala Mirowska ("Gwardii") obecnie jest trudna do sfocenia z tej strony ze względu na zielsko (no dobra, zdjęcie robiłem w sierpniu) i płot tuż przy pałacu Lubomirskich. Znalazłem wyrwę dogodną do zrobienia zdjęcia z nieco innego miejsca niż oryginalny fotograf. Tu coś miało być zbudowane, ale gdy zaczęto prace, okazało się, iż nie wytrzymuje ich pałac Lubomirskich, który zdecydował się lekko rozkruszyć. Prace budowlane zatem wstrzymano a na niedoszłym terenie budowy oczywiście walnięto parking, dzięki czemu przez x najbliższych lat na terenie, gdzie i tak wszystko wygląda inaczej będziemy mogli podziwiać blaszany płot i zaparkowane auta oraz - jak na razie podniszczoną halę "Gwardii". Rewelacja optyczna.

A to już plac Krasińskich i katedra polowa, zremiksowana cerkiewnie.  Nie żałuję, że przepadła piernikowo-cebulowa wersja katedry, natomiast tu mamy podobną, choć w mniejszej skali, profanację instytucji placu. Wprawdzie jeszcze przed wojną wyburzono domy przy Bonifraterskiej by przedłużyć jezdnię w kierunku Żoliborza, ale po wojnie nie darowano także resztce sądów oraz dobrze zachowanemu pałacowi Badenich. Jezdnia jest szersza, z placu zostały skrawki po bokach...

Archiwalne zdjęcia pochodzą z albumu "Wspomnienie dawnej Warszawy" (vide: źródła). 

18 gru 2016

Warszawa w końcu XIX wieku

Trzy zestawienia pokażą nam, jak bardzo zmieniła się stolica przez ostatnie sto kilkadziesiąt lat. Niby niedużo na przestrzeni dziejów, a jednak...

Ulica Berga, czyli Traugutta, w stronę Krakowskiego Przedmieścia w XIX wieku. 

Aleje Jerozolimskie w kierunku WIsły - okolice 1880 roku. 


Pogrzeb prawosławny na Senatorskiej w ok, 1900 roku. 

Archiwalne zdjęcia pochodzą z albumu "Wspomnienie dawnej Warszawy" (vide: źródła). Współczesne zdjęcia to stan z 2016 roku. 

16 gru 2016

Wokół pomnika Marchlewskiego 1973-2016

Zazwyczaj staram się unikać na blogu tematów politycznych, ale mam taką refleksję, że dość interesująco wypadają artyści, którzy tworzyli propagandowo za PRL a następnie brali się za papieży itp, demonstrując swe przywiązanie do kolejnego ustroju. Tyle tytułem wstępu.

Pomnik Juliana Marchlewskiego stał tam, gdzie dziś jest skwer przy Hali Mirowskiej (przed wojną biegła tam początkowa część ulicy Krochmalnej) i został rozebrany po 1989 roku. Marchlewski był także patronem ulicy, będącej dziś Aleją Jana Pawła II.


Tak wyglądał pomnik od przodu... (traktor w bonusie).

Tak od tyłu...

...a tak wygląda szkoła, która w "Nie lubię poniedziałku" grała przedszkole z różyczką. Drobna uwaga a nawet dwie:
a) przez zieleń nie mogłem stanąć w tym samym miejscu
b) nie zeskanowałem krzywo zdjęcia, ono tak było umieszczone w albumie

Archiwalne fotografie pochodzą z albumu ze zdjęciami E. Hartwiga "Warschau" (vide: źródła). 

14 gru 2016

Warszawa przed I wojną światową

Dzisiejsze dwie pary zdjęć pozwolą nam załamać się porównaniami stolicy tuż sprzed wybuchu I wojny światowej ze stolicą obecną (2016). Proszę bardzo, jedziemy.


Park Praski (Aleksandrowski). 

Plac Krasińskich i Nowiniarska. 

A teraz się napijmy. 

12 gru 2016

Warszawa z wizualki - lata 70-te XXw.

Jakiś czas temu, przy okazji akcji GTWB, pokazałem parę wizualek, których realizacja nie doszła do skutku. No to dziś dla odmiany takie, które mniej więcej zrealizowano. Pochodzą z lat 70 (sama książka ukazała się w 1979 r.).


No tu to tak - powiedzmy - mniej więcej, ale wieżowiec stoi. Klątwa zdjęta, interes się kręci.

Kiedyś Dom Przyjaźni Polsko-Radzieckiej i kino Oka, dziś teatr Capitol. 

A tu - cóż - pawilon Orbisu faktycznie stał na rogu Królewskiej i Marszałkowskiej, ale jakiś czas temu został rozebrany i zastąpiony narożnikiem, przytłaczającym nawet socowe bloki.


Ilustracje pochodzą z książki "Nowa architektura polska. Diariusz lat 1971-1975" (vide: źródła). Współczesne zdjęcia to rok 2016.

10 gru 2016

Wola przed II wojną światową

Przed 1939 rokiem Wola nie była najczęściej fotografowaną dzielnicą Warszawy. No dobrze, dalej nią nie jest, ale wówczas była naprawdę mało reprezentacyjna. To, co dziś uznalibyśmy za ciekawe pod względem folklorystycznym (fabryczki,małomiasteczkowe budynki itp) wówczas stanowiło raczej powód do wstydu i po prostu nie pokazywano tego wszem i wobec; o wiele wygodniej było sfotografować Nowy Świat lub plac Teatralny. Jednak - na szczęście - trochę się zdjęć przedwojennej Woli zachowało a niektóre nawet wiadomo, gdzie zostały zrobione...

Elegancka niszowa restauracja (żadna tam sieciówka) na rogu Leszna i Okopowej - coś dla hipsterów. 

Dom Przytułku I  Pracy fundacji im. Stanisława Staszica, zbudowany w I połowie XIX wieku, później przekształcony w schronisko dla bezdomnych (Okopowa 59). Izba wytrzeźwień po sąsiedzku.

A na koniec zakłady Franaszka przy ulicy Wolskiej. Pozostała po nich jedynie tablica pamiątkowa...

Archiwalne fotografie pochodzą z "Dziejów Woli" (vide: źródła). Współczesne zdjęcia to stan z 2016 r.